Finans, Sigorta ve Emeklilik Sözlüğü
Bireysel emeklilikten sermaye piyasalarına, sigortacılıktan finansal yönetime: eğitimlerimizde en sık karşılaşılan kavramlar, sade ve güncel tanımlarıyla tek yerde.
Kavramları başlığa göre keşfedin
Bir başlık seçin ya da yukarıdan arama yapın. Her kavramın altında, konuyu derinlemesine işlediğimiz eğitim programının bağlantısını bulabilirsiniz.
A
Acente
Bir sözleşmeye dayanarak, belirli bir bölgede sürekli olarak sigorta şirketleri adına sigorta sözleşmelerine aracılık eden veya bunları şirket adına yapan kişi ya da kuruluş.
Ağırlıklı Ortalama Sermaye Maliyeti (AOSM)
Şirketin borç ve özsermaye gibi farklı kaynaklarının maliyetlerinin, kaynak yapısındaki paylarına göre ağırlıklandırılmış ortalaması. Yatırım kararlarında asgari getiri ölçütüdür.
Akreditif
Uluslararası ticarette bankanın, belirli belgelerin ibrazı karşılığında satıcıya ödeme yapmayı taahhüt ettiği ödeme yöntemi.
Aktarım Bilgi Formu
Birikimini başka bir emeklilik şirketine taşımak isteyen katılımcıya mevcut şirketin gönderdiği; mevcut planın kesintilerini ve aktarımın sonuçlarını gösteren form.
Aktarım Talep Formu
Katılımcının (veya sponsor kuruluşun) imzaladığı ve birikimin başka bir emeklilik şirketine aktarılması talebini içeren form.
Aktüer
Olasılık ve istatistik yöntemleriyle prim, karşılık ve kâr payı hesaplarını yapan, tarife ve teknik esasları hazırlayan uzman.
Aktüerya
Sigorta, emeklilik ve uzun vadeli yatırımlarda fiyatlama ve risk analizi için olasılık ve istatistik yöntemlerini kullanan bilim dalı.
Aktüeryal Denetim
Sigorta ve emeklilik şirketlerinin prim, karşılık ve kâr payı hesaplarının uygunluğunun yıllık olarak teknik açıdan denetlenmesi.
All Risk (Tüm Riskler) Teminatı
Poliçede açıkça istisna edilmeyen tüm ani ve beklenmedik zararların karşılandığı teminat yapısı.
Almaşık Yatırım Projeleri
Birinin seçilmesi durumunda diğerlerinin reddedilmesi gereken, birbirinin alternatifi olan yatırım projeleri.
Amortisman
Uzun süre kullanılan duran varlıkların zamanla oluşan değer kaybının, kullanım ömrü boyunca gider olarak dağıtılması.
Anlaşmalı (Treti) Reasürans
Belirli bir portföydeki risklerin, önceden yapılmış bir anlaşma çerçevesinde otomatik olarak reasüröre devredildiği reasürans.
Anüite (Finansal Matematik)
Eşit aralıklarla yapılan eşit tutarlı ödemeler dizisi.
Anüite (Yıllık Gelir Sigortası)
Toplu veya taksitli ödenen prime karşılık, sigortalıya hayatta olduğu sürece ya da belirli bir süre boyunca düzenli gelir ödenmesini sağlayan sigorta.
Ara Mal
Başka bir malın üretiminde girdi olarak kullanılan, nihai tüketiciye ulaşmayan mal.
Ara Verme
Vadesi gelen katkı payının, ödeme tarihinden sonraki üç ay içinde hiç ödenmemesi durumu. Sözleşme sona ermez; katılımcı daha sonra ödemeye devam edebilir.
Ara Verme Kesintisi
Uzun süre katkı payı ödemeyen katılımcının birikiminden, mevzuatta belirlenen sınırlar içinde yapılabilen kesinti.
Aşkın Sigorta
Sigorta bedelinin sigorta değerini aşması. Sigortacı en fazla gerçek zarar kadar öder; aşan kısım için ödenen prim iade edilebilir.
Atılgan Çalışma Sermayesi Politikası
Dönen varlıkları düşük tutarak kârlılığı artırmayı hedefleyen, ancak likidite riskini yükselten politika.
Atılgan Finansman Stratejisi
Varlıkların önemli bir kısmının kısa vadeli kaynaklarla finanse edildiği, düşük maliyetli ama riskli strateji.
Ayrılma Bilgi Formu
Sistemden ayrılmak isteyen katılımcıya emeklilik şirketinin gönderdiği; ayrılmanın vergi, devlet katkısı ve kesinti gibi mali sonuçlarını gösteren form.
Ayrılma Talep Formu
Katılımcının sistemden ayrılma isteğini yazılı olarak bildirdiği ve imzaladığı form.
Azami İyi Niyet İlkesi
Tarafların sözleşmenin kuruluşundan sona ermesine kadar birbirlerine karşı dürüst davranma ve önemli bilgileri saklamama yükümlülüğü.
B
Basit Faiz
Yalnızca anapara üzerinden hesaplanan, faizin faize eklenmediği faiz türü.
Başabaş Noktası
Toplam gelirlerin toplam maliyetlere eşit olduğu, kâr ya da zararın oluşmadığı satış düzeyi.
Başlangıç Katkı Payı
Sözleşmenin başında, düzenli katkı payının üzerinde yapılan ilk ödeme.
Batık Maliyet
Daha önce katlanılmış ve geri dönüşü olmadığı için yeni yatırım kararlarında dikkate alınmaması gereken maliyet.
Bekleme Süresi
Sağlık ve bazı can sigortalarında, poliçe başlangıcından sonra belirli teminatların henüz geçerli olmadığı süre.
Beklenen Getiri
Olası getirilerin gerçekleşme olasılıklarıyla ağırlıklandırılmış ortalaması.
Belirlenmiş Fayda Modeli
Emeklilikte alınacak gelirin baştan belirlendiği ve bu geliri sağlayacak katkıların aktüeryal hesaplarla bulunduğu emeklilik modeli.
Belirlenmiş Katkı Modeli
Ödenecek katkının belirlendiği, emeklilikte alınacak tutarın ise katkılara ve yatırım getirisine göre şekillendiği model. Türkiye'deki BES bu modele dayanır.
Belirlilik Eşdeğeri Yöntemi
Riskli nakit akışlarının, yatırımcının kesin olarak kabul edeceği eşdeğer tutarlara indirgenerek yatırımın değerlendirilmesi.
Belirlilik ve Belirsizlik
Belirlilik, kararın sonucunun önceden bilinmesidir; belirsizlikte ise sonuçların olasılıkları objektif olarak bilinemez.
Beta Katsayısı
Bir hisse senedinin, piyasa genelindeki hareketlere ne ölçüde duyarlı olduğunu gösteren katsayı. Beta 1'den büyükse hisse piyasadan daha oynaktır.
Beyan Yükümlülüğü
Sigorta ettirenin, sözleşme öncesinde riskin değerlendirilmesini etkileyecek bilgileri sigortacıya doğru ve eksiksiz bildirme yükümlülüğü. Kasten yanlış beyanda tazminat ödenmeyebilir; ihmal hâlinde sigortacı öğrendiği tarihten itibaren 15 gün içinde sözleşmeden cayabilir veya prim farkı isteyebilir.
Bilanço
Belirli bir tarihte şirketin varlıklarını ve bu varlıkların hangi kaynaklarla finanse edildiğini gösteren finansal tablo.
Bileşik Faiz
Her dönem kazanılan faizin anaparaya eklenerek sonraki dönemde birlikte faiz kazandığı hesaplama yöntemi.
Bileşik Kaldıraç
Faaliyet ve finansal kaldıracın birlikte etkisi; satışlardaki değişimin hisse başına kâra etkisi.
Bilgilendirme Yükümlülüğü
Sigortacının ve aracının, sözleşme öncesinde sigorta ettirene teminatlar, istisnalar, prim ve hakları hakkında açık bilgi verme yükümlülüğü.
Birden Fazla Sigorta (Çifte Sigorta)
Aynı menfaatin aynı riske karşı birden fazla sigortacıda sigortalanması. Toplam ödeme gerçek zararı aşamaz; sigortacılar sorumluluğu paylaşır.
Bireysel Emeklilik Aracıları Sınavı (e-BEAS)
BES satışı yapacak kişilerin mesleki yeterliliğini ölçen, elektronik ortamda yapılan çoktan seçmeli lisans sınavı. Emeklilik Gözetim Merkezi tarafından düzenlenir.
Bireysel Emeklilik Aracılığı
Emeklilik planlarının tanıtımı, pazarlaması ve satışı ile bunlara bağlı aracılık hizmetleri.
Bireysel Emeklilik Aracılığı Lisans Belgesi
e-BEAS sınavında başarılı olan kişilere verilen ve BES aracılığı yapma yeterliliğini gösteren belge.
Bireysel Emeklilik Aracısı
Emeklilik şirketi adına emeklilik sözleşmelerine aracılık eden, lisans sahibi gerçek kişi.
Bireysel Emeklilik Danışma Kurulu
BES'e ilişkin politikalar ve mevzuat düzenlemeleri hakkında öneri ve tavsiye kararları veren kurul.
Bireysel Emeklilik Hesabı
Katılımcı adına ödenen katkıların ve bunların getirilerinin kişi bazında izlendiği hesap.
Bireysel Emeklilik Sistemi (BES)
Kamu sosyal güvenlik sistemini tamamlayan; gönüllü katılıma ve belirlenmiş katkı esasına dayanan, tasarrufları emeklilik döneminde ek gelir sağlamak üzere uzun vadeli yatırıma yönlendiren sistem.
Birikim
Katılımcının BES hesabındaki katkı payları ile bunların getirisinin toplamı. Devlet katkısı ve getirisi ayrı izlenir.
Birikimlerin Transferi
İşveren grup emeklilik sözleşmesinde, çalışanın hak kazandığı birikimin onun bireysel sözleşmesine aktarılması.
Birikimli Hayat Sigortası
Ödenen primlerin bir kısmının yatırıma yönlendirildiği ve süre sonunda toplu para veya gelir olarak geri ödendiği hayat sigortası.
Birim Pay Değeri
Fonun net varlık değerinin dolaşımdaki pay sayısına bölünmesiyle bulunan bir payın fiyatı.
Blokaj Süresi
Katkı payının ödendiği tarih ile tutarın emeklilik şirketinin hesabına geçtiği tarih arasındaki süre.
Borç Konsolidasyonu
Vadesi gelen borcun yeniden yapılandırılarak daha uzun vadeye yayılması.
Borç/Özsermaye Oranı
Şirketin varlıklarını ne ölçüde borçla, ne ölçüde özkaynakla finanse ettiğini gösteren oran.
Broker
Sigorta yaptırmak isteyeni temsil eden; şirket seçiminde tarafsız davranarak müşterinin menfaatini gözeten ve tazminat sürecinde de destek olan aracı.
Bugünkü Değer
Gelecekte elde edilecek nakit akışlarının, uygun bir iskonto oranıyla bugüne indirgenmiş değeri.
Bütçeleme
Gelecek dönemde beklenen gelir ve giderlerin rakamlarla planlanması.
C
Can Sigortaları
Kişinin hayatına, sağlığına veya vücut bütünlüğüne ilişkin riskleri güvence altına alan sigortalar. Ödenecek tutar önceden belirlenir.
Cayma Hakkı
Katılımcının sözleşmenin başlamasından sonraki 60 gün içinde, kesinti olmadan sözleşmeden vazgeçebilme hakkı.
Ç
Çalışma Sermayesi
Şirketin günlük faaliyetlerini sürdürmek için kullandığı, kısa sürede nakde dönebilen varlıklar.
Çalışma Sermayesi Döngüsü
Nakdin hammadde, mamul, satış ve alacak aşamalarından geçerek yeniden nakde dönmesi süreci.
D
Dağıtım Kanalı
BES ürünlerinin katılımcıya ulaştığı yollar: banka, acente, broker, direkt satış, kurumsal satış, çağrı merkezi ve internet.
Dain-i Mürtehin
Sigortalı mal üzerinde rehin hakkı bulunan ve tazminatın öncelikle kendisine ödenmesi kararlaştırılan alacaklı. Kredili konut ve araçlarda bankalar bu konumdadır.
Danışma Komitesi (Katılım Sigortacılığı)
Katılım sigortacılığı ürünlerinin faizsiz finans ilkelerine uygunluğunu denetleyen ve görüş veren uzman kurul.
Değişim Katsayısı
Standart sapmanın beklenen getiriye oranı. Birim getiri başına düşen riski gösterir.
Değişken Çalışma Sermayesi
Mevsimsel veya dönemsel dalgalanmalar nedeniyle sürekli tutarın üzerinde ihtiyaç duyulan çalışma sermayesi.
Değişken Gider
Üretim veya satış hacmiyle birlikte artıp azalan gider.
Dengeli Finansman Stratejisi
Duran varlıkların ve sürekli çalışma sermayesinin uzun vadeli, dönemsel ihtiyaçların ise kısa vadeli kaynaklarla finanse edildiği strateji.
Devlet İç Borçlanma Senetleri (DİBS)
Hazinenin bütçe finansmanı için ihraç ettiği borçlanma senetleri: hazine bonoları ve devlet tahvilleri.
Devlet Katkısı
Katılımcının ödediği katkı paylarına, Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenen oranda devletin yaptığı ek ödeme. 1 Ocak 2026'dan itibaren oran %20'dir. Hak kazanım sistemde kalınan süreye bağlıdır.
Devlet Katkısı Hesabı
Devlet katkısı ve getirilerinin izlendiği, katılımcının BES hesabına bağlı alt hesap.
Devlet Katkısı Limiti
Bir takvim yılında alınabilecek azami devlet katkısı. Yıllık brüt asgari ücret toplamının devlet katkısı oranı kadarıyla sınırlıdır.
Dispeç
Müşterek avarya masraflarının menfaat sahipleri arasında paylaştırılması için yapılan hesaplama ve bu hesabı gösteren rapor.
Doğal Afet Sigortaları Kurumu (DASK)
Zorunlu deprem sigortasını yürüten ve riskleri sigorta şirketleri adına üstlenen kurum.
Dönen Varlıklar
Bir yıl içinde nakde dönüşmesi veya tüketilmesi beklenen varlıklar: kasa, banka, alacaklar, stoklar.
Duran Varlıklar (Sabit Varlık Yatırımı)
Bir yıldan uzun süre kullanılmak üzere edinilen makine, bina ve benzeri varlıklar.
Düzenli Katkı Payı
Katılımcının sözleşmede belirlediği vadelerde ödemeyi taahhüt ettiği tutar.
Düzensiz Ödeme
Vadesi gelen katkı payının, ödeme tarihinden sonraki üç ay içinde sözleşmedeki tutar ve vadeye uygun olarak ödenmemesi.
E
Efektif Faiz Oranı
Bileşik faiz etkisi dikkate alınarak hesaplanan gerçek yıllık faiz oranı.
Ekonomik Ömür
Bir yatırımın ekonomik olarak fayda sağlayabildiği süre.
Eksedan Reasürans
Sigortacının saklama payını aşan kısmın, belirlenen kapasiteye kadar reasüröre devredildiği orantılı reasürans türü.
Eksik Sigorta
Sigorta bedelinin sigorta değerinden düşük olması. Kısmi hasarlarda tazminat, bedelin değere oranı ölçüsünde indirilir.
Ekspertiz
Rizikonun gerçekleşmesi sonucu oluşan hasarın nedenini, kapsamını ve tutarını belirlemeye yönelik teknik inceleme.
Ekspertiz Raporu
Eksperin hasarın oluşumunu, nedenini, teminat değerlendirmesine esas bulguları ve hasar hesabını gerekçeleriyle ortaya koyduğu rapor.
Ek Katkı Payı
Düzenli katkı payının üzerinde, katılımcının isteğiyle yapılan ilave ödeme.
Ek Sermaye Gereksinimi
Yürürlükteki sözleşmelerden beklenen giderlerin bugünkü değerinin, beklenen gelirlerin bugünkü değerini aşması hâlinde ortaya çıkan açık.
Ek Teminat
Ana teminata ilave prim karşılığında eklenen güvence. Örneğin yangın poliçesine eklenen deprem, sel veya hırsızlık teminatları.
Elektronik Cihaz Sigortası
Bilgisayar, tıbbi cihaz ve benzeri elektronik ekipmanın ani ve beklenmedik fiziksel hasarlarını karşılayan sigorta.
Elektronik İmza (e-İmza)
Elektronik veriye eklenen, imza sahibinin kimliğini doğrulayan ve kanunen ıslak imzayla eşdeğer kabul edilen veri.
Emeklilik Bilgi Formu
Emekliliğe hak kazanan katılımcıya; birikim projeksiyonlarını, sistemde kalma ve yıllık gelir sigortası dahil emeklilik seçeneklerini gösteren form.
Emeklilik Gelir Planı
Emekliliğe hak kazanıp birikimini sistemde kalarak taksitler hâlinde almak isteyen katılımcılar için oluşturulan plan.
Emeklilik Gözetim Merkezi (EGM)
Emeklilik şirketlerinin faaliyetlerini günlük olarak izleyen, sistem verisini toplayan ve e-BEAS sınavını düzenleyen kuruluş.
Emeklilik Nedeniyle Hesap Birleştirme
Birden fazla sözleşmesi olan katılımcının emekli olabilmek için sözleşmelerini tek hesapta toplaması.
Emeklilik Planı
Katılımcıya sunulan fonları, katkı payı ve kesinti koşullarını ve sözleşmenin uygulanmasına ilişkin teknik esasları içeren plan.
Emeklilik Sözleşmesi
Katılımcı adına hesap açılması, katkı payı ödenmesi, katkıların seçilen fonlarda değerlendirilmesi ve birikimin ödenmesine ilişkin hak ve yükümlülükleri düzenleyen sözleşme.
Emeklilik Şirketi
4632 sayılı Kanun'a göre kurulan ve emeklilik branşında faaliyet ruhsatı almış şirket.
Emeklilik Taahhüt Planı
Dernek, vakıf, sandık veya şirketlerin üyelerine ya da çalışanlarına emeklilik, ayrılma, vefat ve maluliyet hâllerinde yapmayı taahhüt ettiği ödemelere ilişkin esaslar.
Enflasyon
Fiyatlar genel düzeyindeki sürekli artış.
Enflasyon Riski
Fiyatlar genel düzeyindeki artışın yatırımın reel getirisini azaltması, hatta negatife çevirmesi riski.
Enterpolasyon
Bilinen iki değer arasındaki bilinmeyen bir değerin tahmin edilmesi yöntemi. Örneğin iç verim oranı hesabında kullanılır.
Eurobond
Bir devletin veya şirketin yurt dışından kaynak sağlamak için yabancı para cinsinden ve uluslararası piyasalarda ihraç ettiği tahvil.
e-Plan Sistemi
Emeklilik planlarının elektronik ortamda tanımlandığı ve izlendiği sistem.
Ex-Gratia Ödeme
Sigortacının hukuken yükümlü olmadığı hâlde ticari veya ilişkisel nedenlerle yaptığı ödeme.
F
Faaliyet Kaldıracı
Satışlardaki değişimin faiz ve vergi öncesi kâra oransal etkisi. Sabit giderlerin yüksekliğiyle artar.
Faaliyet Oranları
Şirketin varlıklarını ne kadar etkin kullandığını ölçen oranlar.
Faaliyet Ruhsatı
Kuruluş izni alan emeklilik şirketine, faaliyete başlayabilmesi için emeklilik branşında verilen ruhsat.
Faktoring
Şirketin vadeli alacaklarını bir faktoring şirketine devrederek erken nakit sağlaması.
Fakültatif Reasürans
Her riskin ayrı ayrı reasüröre teklif edildiği, reasürörün kabul edip etmemekte serbest olduğu reasürans türü.
Ferdi Kaza Sigortası
Sigortalının ani ve harici bir kaza sonucu vefatı, sürekli sakatlığı veya tedavi masraflarına karşı belirlenmiş tutarlarda ödeme yapan sigorta.
Fırsat Maliyeti (Alternatif Maliyet)
Bir kaynağı belirli bir alanda kullanmak için vazgeçilen en iyi alternatifin getirisi.
Finansal Kaldıraç
Faiz ve vergi öncesi kârdaki değişimin hisse başına kâra oransal etkisi. Borç kullanımıyla artar.
Finansal Kiralama (Leasing)
Bir varlığın mülkiyeti kiralayanda kalırken, kullanım hakkının ve ekonomik faydasının kira bedeli karşılığında kiracıya devredildiği finansman yöntemi.
Finansal Planlama
Şirketin fon ihtiyacının ne zaman, ne kadar ve hangi kaynaklardan karşılanacağının belirlenmesi.
Finansal Risk
Borç kullanımından kaynaklanan; faiz ve anapara ödemelerinin yerine getirilememesi ihtimali.
Finansal Tablolar
Şirketin finansal durumunu ve performansını ilgililere aktaran bilanço, gelir tablosu ve nakit akış tablosu gibi raporlar.
Finansal Yapı Oranları
Şirketin borç-özsermaye dengesini ve uzun vadeli borç ödeme gücünü gösteren oranlar.
Finansal Yönetim
Şirketin ihtiyaç duyduğu fonların sağlanması ve bu fonların en verimli alanlara yatırılmasına ilişkin kararların bütünü.
Finansman Bonosu
Şirketlerin kısa vadeli finansman ihtiyacı için ihraç ettiği borçlanma aracı.
Firma Değerini Maksimize Etme
Finansal kararlarda, gelecekteki nakit akışlarının bugünkü değerini en yükseğe çıkarmayı hedefleme ilkesi.
Fiyat/Kazanç Oranı (F/K)
Hisse fiyatının hisse başına kâra bölünmesiyle bulunan değerleme oranı.
Fona İlişkin Zorunlu Giderler
Saklama, bağımsız denetim, portföy yönetimi, aracılık komisyonu ve tescil gibi, fonun işleyişi için kaçınılmaz giderler.
Fon Dağılımı
Katılımcının birikiminin, plan kapsamındaki fonlar arasında yüzde olarak nasıl paylaştırıldığı. BES'te yılda 12 kez değiştirilebilir.
Fon İçtüzüğü
Fonun yönetimine, saklanmasına ve işleyişine ilişkin genel kuralları belirleyen temel belge.
Fon İşletim Gideri Kesintisi
Fonun yönetim ve işletim giderlerini karşılamak için fonun net varlık değeri üzerinden günlük olarak yapılan kesinti.
Fon İzahnamesi
Fonun yatırım amacını, stratejisini, risklerini ve maliyetlerini açıklayan resmi bilgilendirme belgesi.
Fon Malvarlığı
Fonda bulunan varlıkların toplamı. Emeklilik şirketinin malvarlığından ayrıdır, haczedilemez ve iflas masasına dahil edilemez.
Fon Portföy Dağılımı
Fonun varlıklarının hisse, tahvil, mevduat, altın gibi varlık türlerine göre dağılımı.
Fon Toplam Gider Kesintisi
Fondan yapılan tüm gider kesintilerinin toplamı. Mevzuatta fon türüne göre azami oranlar belirlenmiştir.
Forfaiting
Genellikle ihracattan doğan orta ve uzun vadeli alacakların, rücu hakkı olmaksızın bir finans kuruluşuna satılması.
G
Gayrikabili Rücu Akreditif
Tarafların onayı olmadan değiştirilemeyen veya iptal edilemeyen akreditif.
Gelecekteki Değer
Bugünkü bir tutarın belirli bir faiz oranıyla gelecekte ulaşacağı değer.
Gelir Tablosu
Belirli bir dönemde elde edilen gelirleri, katlanılan giderleri ve dönem kâr veya zararını gösteren finansal tablo.
Gelir Vergisi
Gerçek kişilerin bir takvim yılında elde ettikleri gelirler üzerinden alınan vergi.
Genel Şartlar
Bir sigorta branşında tüm poliçeler için geçerli olan, düzenleyici otoritece onaylanmış standart sözleşme hükümleri.
Gerçekleşmiş Ancak Rapor Edilmemiş Hasar (IBNR)
Dönem içinde gerçekleşmiş fakat henüz sigortacıya bildirilmemiş hasarlar için aktüeryal yöntemlerle tahmin edilen tutar.
Geri Ödeme Süresi
Yatırımın nakit girişleriyle başlangıç maliyetini karşılaması için gereken süre.
Giriş Aidatı
Sisteme ilk girişte veya yeni bir şirketle ilk sözleşmede talep edilebilen, mevzuatla sınırlandırılmış tek seferlik ücret.
Giriş Bilgi Formu
Sisteme katılmadan önce katılımcıya verilen ve BES'in işleyişine ilişkin temel bilgileri içeren form.
Gözetime Esas Veri (GEV)
Emeklilik şirketlerinin gözetim, istatistik ve bilgilendirme amacıyla Emeklilik Gözetim Merkezi'ne gönderdiği veriler.
Gruba Bağlı Bireysel Emeklilik Sözleşmesi
Bir grup emeklilik planına bağlı olarak emeklilik şirketi ile katılımcı arasında yapılan sözleşme.
Grup Emeklilik Planı
Gruba bağlı bireysel sözleşmelerin ve işveren grup emeklilik sözleşmelerinin uygulama esaslarını belirleyen plan.
Güvence Hesabı
Türkiye Sigorta Birliği bünyesinde kurulan ve bazı zorunlu sigortalarda (örneğin sigortasız veya tespit edilemeyen araçların neden olduğu kazalarda) zarar görenlerin belirli zararlarını karşılayan hesap. Manevi tazminat ödemez.
H
Hak Kazanma (Hak Ediş) Süresi
İşverenin ödediği katkıların ve getirilerinin tamamen çalışana geçmesi için işveren grup sözleşmesinde belirlenen süre.
Halefiyet (Rücu)
Tazminatı ödeyen sigortacının, ödediği tutar kadar sigortalının zarardan sorumlu üçüncü kişilere karşı haklarına geçmesi.
Halka Açıklık Oranı
Halka açık payların nominal değerinin, şirketin toplam sermayesine oranı.
Halka Açık Ortaklık
Payları halka arz edilmiş veya pay sahibi sayısı nedeniyle halka arz edilmiş sayılan anonim şirket.
Halka Arz
Bir şirketin paylarını veya diğer sermaye piyasası araçlarını yatırımcılara satışa sunması.
Hasar
Rizikonun gerçekleşmesiyle sigortalı menfaatte oluşan kayıp veya zarar.
Hasar Fazlası (XL) Reasürans
Bir hasarın, sigortacının üstlendiği belirli tutarı aşan kısmının reasürör tarafından karşılandığı orantısız reasürans türü.
Hasar Frekansı
Belirli bir dönemde bir portföyde meydana gelen hasar sayısının poliçe sayısına oranı.
Hasar İhbarı
Sigortalının, rizikonun gerçekleştiğini öğrendikten sonra gecikmeksizin sigortacıya bildirmesi. Hasar dosyası bu bildirimle açılır.
Hasar/Prim Oranı
Ödenen ve muallak hasarlar toplamının kazanılmış prime oranı. Bir branşın veya portföyün kârlılığını gösterir.
Hayat Sigortası
Sigortalının vefatı veya belirli bir süre sonunda hayatta olması hâlinde, önceden belirlenen bedelin ödendiği sigorta.
Hazır Değerler
Kasa, banka mevduatı ve çok kısa sürede nakde çevrilebilen varlıklar.
Hazine Bonosu
Hazinenin bir yıldan kısa vadeyle ve genellikle iskontolu olarak ihraç ettiği borçlanma senedi.
Hesap Bildirim Cetveli
Emeklilik şirketinin katılımcıya dönemsel olarak gönderdiği ve hesap hareketlerini gösteren belge.
Hesap Özeti
Aktarım, ayrılma veya emeklilik talebinde katılımcıya verilen; giriş tarihi, birikim tutarı ve süre gibi bilgileri içeren belge.
Hırsızlık Sigortası
Sigortalı malların hırsızlık veya hırsızlık girişimi sonucu çalınması ya da zarar görmesini güvence altına alan sigorta.
Hissedar (Pay Sahibi)
Bir anonim şirketin paylarına sahip olan kişi ya da kurum.
Hisse Başına Temettü
Dağıtılan toplam kâr payının pay sayısına bölünmesiyle bulunan tutar.
Hisse Senedi
Anonim şirket sermayesindeki ortaklık payını temsil eden menkul kıymet.
Hisse Senedi İhraç Fiyatı
Payların ihraç sırasında yatırımcıya satıldığı fiyat.
Hurda Değer
Yatırımın ekonomik ömrü sonunda elden çıkarılması hâlinde beklenen değer.
Hususi Avarya
Deniz taşımacılığında müşterek avarya niteliği taşımayan ve yalnızca zarar gören menfaat sahibini ilgilendiren kısmi hasar.
İ
İç Analiz ve Dış Analiz
İç analiz şirket çalışanlarınca, dış analiz ise denetçiler veya kredi verenler gibi şirket dışındaki kişilerce yapılan analizdir.
İç İskonto ve Dış İskonto
İç iskonto bugünkü değer, dış iskonto ise vadedeki değer üzerinden hesaplanan iskontodur.
İç Verim Oranı (İVO)
Bir yatırımın net bugünkü değerini sıfıra eşitleyen iskonto oranı.
İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortası (İMM)
Trafik sigortası limitlerini aşan üçüncü kişi zararlarını, poliçede yazılı limitlere kadar karşılayan isteğe bağlı sigorta.
İhtiyatlı Çalışma Sermayesi Politikası
Dönen varlıkları yüksek tutarak likiditeyi güçlendiren, buna karşılık kârlılıktan bir miktar fedakârlık eden politika.
İhtiyatlı Finansman Stratejisi
Varlıkların tamamına yakınının uzun vadeli kaynaklarla finanse edildiği, düşük riskli strateji.
İhtiyat Amacıyla Nakit Tutma
Beklenmedik harcamalara karşı elde nakit bulundurma.
İmtiyazlı Pay
Esas sözleşmeye göre kâr payı, oy veya yönetim gibi konularda sahibine ayrıcalık tanıyan pay.
İnançlı Mülkiyet Esası
Fondaki varlıkların, yatırımcılar adına ve onların haklarını koruyacak şekilde kurucu tarafından yönetilmesi ilkesi.
İnşaat All Risk Sigortası (CAR)
İnşaat süresince şantiyedeki yapı, malzeme ve ekipmanın, istisnalar dışında kalan her türlü ani ve beklenmedik zarara karşı güvence altına alındığı sigorta.
İntifa Hakkı
Başkasına ait bir malı kullanma ve ondan yararlanma hakkı.
İskonto Edilmiş Nakit Akışı Yöntemleri
Net bugünkü değer ve iç verim oranı gibi, paranın zaman değerini dikkate alan yatırım değerlendirme yöntemleri.
İskonto Oranı
Gelecekteki nakit akışlarını bugüne indirgemede kullanılan oran.
İskonto (İndirgeme)
Gelecekteki bir tutarın bugünkü değerinin hesaplanması işlemi.
İstenen Getiri Oranı
Yatırımcının bir yatırımdan beklediği asgari getiri oranı.
İşlem Amacıyla Nakit Tutma
Günlük ödemelerin aksamaması için elde nakit bulundurma.
İştira (Sigortada)
Birikimli hayat sigortasında sigortalının sözleşmeyi sona erdirerek birikimini erken çekmesi ve bu durumda ödenen tutar.
İşveren Grup Emeklilik Sertifikası
İşveren grup sözleşmesi kapsamındaki çalışanlara gönderilen ve planın temel esaslarını anlatan belge.
İşveren Grup Emeklilik Sözleşmesi
Katkı paylarının çalışan adına işveren (sponsor kuruluş) tarafından ödendiği emeklilik sözleşmesi.
İşveren Mali Sorumluluk Sigortası
İş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle işverene yöneltilen tazminat taleplerini, Sosyal Güvenlik Kurumu'nun ödemelerini aşan kısım için karşılayan sigorta.
İzahname
Sermaye piyasası araçlarının halka arzında yatırımcıları ihraççı ve ihraç edilen araç hakkında bilgilendiren belge.
K
Kaldıraç
Borçla finansman kullanarak özsermaye getirisini artırma tekniği. Getiriyi büyüttüğü gibi riski de artırır.
Kamuyu Aydınlatma Platformu (KAP)
Halka açık şirketlerin ve fonların yasal bildirimlerini yayımladığı elektronik platform.
Kanuni Yedek Akçe
Şirketlerin kanun gereği kârlarından ayırdığı ve olası zararlara karşı güvence oluşturan yedek.
Kapasite (Kredi Analizi)
Kredi kullanacak müşterinin borcunu geri ödeme gücü.
Karakter (Kredi Analizi)
Kredi kullanacak müşterinin borcunu geri ödeme niyeti ve geçmiş ödeme alışkanlıkları.
Karar Ağacı Yöntemi
Ardışık kararları ve bunların olası sonuçlarını ağaç şeklinde göstererek yatırım alternatiflerini değerlendiren yöntem.
Kara Araçları Kasko Sigortası
Sigortalı aracın çarpma, çarpışma, devrilme, yanma ve çalınma gibi nedenlerle uğradığı zararları karşılayan, isteğe bağlı sigorta.
Karşılaştırmalı Tablolar Analizi
Birden fazla dönemin finansal tablolarının karşılaştırılarak değişimlerin incelenmesi.
Karşılaştırma Ölçütü (Benchmark)
Fonun performansını değerlendirmek için kıyaslandığı endeks veya endeksler.
Katılımcı
Adına bireysel emeklilik hesabı açılan, fiil ehliyetine sahip gerçek kişi.
Katılım Sigortacılığı
Faizsiz finans ilkelerine dayanan; katılımcıların ortak bir fonda yardımlaşma esasıyla birbirlerinin risklerini paylaştığı sigortacılık modeli.
Katkı Payı
Emeklilik sözleşmesine göre şirkete ödenen tasarruf tutarı.
Kayıtlı Sermaye Sistemi
Belirli bir tavan içinde, genel kurul kararı gerekmeden yönetim kurulu kararıyla sermaye artırılabilmesine imkân veren sistem.
Kazanılmamış Primler Karşılığı
Yürürlükteki poliçelerin henüz sona ermemiş sürelerine ait primler için ayrılan teknik karşılık.
Kazanılmış Prim
Poliçenin sona eren süresine karşılık gelen prim.
Kısmi Hasar
Sigortalı malın yalnızca bir bölümünün zarar gördüğü ve onarılabildiği hasar.
Kotpar Reasürans
Her riskin önceden belirlenmiş sabit bir oranının reasüröre devredildiği orantılı reasürans türü.
Kredi Analizi
Kredi verenlerin, şirketin kısa vadeli borç ödeme gücünü değerlendirmek için yaptığı analiz.
Kredi Hayat Sigortası
Kredi borçlusunun vefatı veya maluliyeti hâlinde kalan kredi borcunu karşılayan hayat sigortası.
Kredi Puanlaması (Skorlama)
Kişi veya şirketlerin kredi riskini sayısal bir puanla ölçen yöntem.
Kuruluş İzni
Emeklilik şirketi kurmak isteyenlere, mevzuattaki şartları taşımaları hâlinde yetkili kamu otoritesince verilen izin.
Kurumlar Vergisi
Şirketlerin ve diğer kurumların kazançları üzerinden alınan vergi.
Kümül
Aynı yerde veya aynı olaydan etkilenebilecek birden fazla riskin birikmesi; tek bir olayda çok sayıda hasar doğurabilme durumu.
Kârı Maksimize Etme
Kararlarda kısa vadeli kârı en yükseğe çıkarmayı hedefleme yaklaşımı. Risk ve zaman değerini dikkate almadığı için firma değeri yaklaşımına göre sınırlıdır.
Kârlılık Endeksi
Nakit girişlerinin bugünkü değerinin, yatırım tutarının bugünkü değerine oranı. 1'den büyükse proje kabul edilebilir.
Kârlılık Oranları
Şirketin faaliyetlerinden ne ölçüde kâr elde ettiğini ölçen oranlar.
Kâr Dağıtım Oranı
Net kârın ne kadarının ortaklara kâr payı olarak dağıtıldığını gösteren oran.
Kâr Kaybı (İş Durması) Sigortası
Teminat altındaki bir hasar nedeniyle işletmenin faaliyetlerinin durması veya azalması sonucu kaybedilen brüt kârı ve süregelen sabit giderleri karşılayan sigorta.
L
Lehdar
Katılımcının vefatı hâlinde birikimin ödeneceği, sözleşmede adı belirtilen kişi. Lehdar belirlenmemişse hak sahibi yasal mirasçılardır.
Lehtar (Sigortada)
Özellikle can sigortalarında, sigorta bedelinin ödenmesi için sözleşmede belirlenen kişi.
Likidite
Bir varlığın değer kaybetmeden hızla nakde çevrilebilme özelliği.
Likidite Oranları
Şirketin kısa vadeli borçlarını ödeme gücünü ölçen oranlar.
M
Maddi Olmayan Varlıklar
Fiziksel varlığı olmayan ancak ekonomik değer taşıyan marka, patent, yazılım ve teknik bilgi gibi varlıklar.
Maddi Varlıklar
Fiziksel varlığı olan ve üretimde kullanılan varlıklar.
Makine Kırılması Sigortası
Çalışır durumdaki makinelerin tasarım, işçilik, işletme hatası veya kısa devre gibi iç ve dış nedenlerle uğradığı ani hasarları karşılayan sigorta.
Mali Kâr
Ticari kâra kanunen kabul edilmeyen giderler eklenip vergiden istisna gelirler düşüldükten sonra bulunan ve vergiye esas alınan kâr.
Mal Sigortaları
Bir malın hasar görmesi veya yok olmasından doğan zararı karşılayan sigortalar. Tazminat ilkesine tabidir.
Matematik Karşılık (Riyazi İhtiyat)
Hayat sigortalarında, sigortacının gelecekteki yükümlülükleri için aktüeryal yöntemlerle hesaplayıp ayırdığı karşılık.
Mavi Kart
Doğumla Türk vatandaşı olup izinle vatandaşlıktan çıkanlara ve altsoylarına verilen, kanunda belirtilen haklardan yararlanabildiklerini gösteren belge.
Menkul Kıymet
Ortaklık veya alacak hakkı sağlayan, seri hâlinde ihraç edilen ve devredilebilen yatırım aracı.
Menkul Sermaye İradı
Ticari, zirai veya mesleki faaliyet dışında, sermaye olarak tutulan paradan veya menkul kıymetten elde edilen faiz, kâr payı ve benzeri gelirler.
Mesafeli Satış
Emeklilik sözleşmesinin yüz yüze görüşülmeden; internet sitesi veya çağrı merkezi üzerinden kurulması.
Mesafeli Sigorta Sözleşmesi
İnternet, telefon, çağrı merkezi veya mobil uygulama gibi araçlarla, taraflar yüz yüze gelmeden kurulan sigorta sözleşmesi. Tüketici kural olarak 14 gün içinde gerekçe göstermeden cayabilir.
Mesleki Sorumluluk Sigortası
Hekim, avukat, mali müşavir, mühendis veya eksper gibi meslek mensuplarının mesleki hata ve ihmallerinden doğan tazminat sorumluluğunu karşılayan sigorta.
Minimum Kabul Edilebilir Getiri
Bir yatırım projesinin kabul edilmesi için sağlaması gereken en düşük getiri oranı.
Montaj All Risk Sigortası (EAR)
Makine ve tesislerin montajı ve test çalışmaları sırasında oluşabilecek ani ve beklenmedik zararları karşılayan sigorta.
Mortalite Tablosu
Bir nüfusta her yaş için hayatta kalma ve ölüm olasılıklarını gösteren, hayat sigortası fiyatlamasının temel aldığı tablo.
Muafiyet
Hasarın poliçede belirlenen kısmının sigortalı tarafından üstlenilmesi.
Muallak Hasar
Gerçekleşmiş ve sigortacıya bildirilmiş ancak henüz ödenmemiş veya tutarı kesinleşmemiş hasar.
Muallak Hasar Karşılığı
Sigorta şirketinin muallak hasarlar için bilançosunda ayırdığı teknik karşılık.
Muhtemel Azami Hasar (PML)
Bir riskte, mevcut koruma önlemleri işler durumdayken beklenebilecek en büyük hasar tutarı.
Muhtemel Birikim
Mevzuatta belirlenen varsayımsal getiri oranlarıyla hesaplanan, getiri taahhüdü içermeyen tahmini birikim tutarı.
Müşterek Avarya
Deniz taşımacılığında gemiyi ve yükü ortak bir tehlikeden kurtarmak için bilerek yapılan fedakârlık ve masrafların, tüm menfaat sahipleri arasında paylaştırılması.
Müşterek Katılım (Hasara İştirak)
Her hasarın belirli bir yüzdesinin sigortalı tarafından karşılanması.
Müşterek Sigorta (Koasürans)
Aynı riskin, aynı sözleşme ile birden fazla sigortacı arasında paylaşılarak üstlenilmesi.
N
Nakit Benzerleri
Kısa vadeli, kolayca nakde dönüştürülebilen ve değer kaybı riski düşük yatırımlar.
Nakit Bütçesi
Belirli bir dönemde beklenen nakit giriş ve çıkışlarını gösteren ve nakit açığı veya fazlasını önceden belirlemeye yarayan plan.
Nakliyat Sigortası
Yurt içi veya uluslararası taşımacılıkta emtia ve taşıtların taşıma süresince karşılaşabileceği riskleri güvence altına alan sigorta.
Negatif Reel Faiz
Faiz oranının enflasyonun altında kalması; tasarrufun satın alma gücünü kaybetmesi.
Net Bugünkü Değer (NBD)
Yatırımın gelecekteki nakit girişlerinin bugünkü değerinden yatırım tutarı düşüldükten sonra kalan değer. Pozitifse yatırım değer yaratır.
Net Çalışma Sermayesi
Dönen varlıklardan kısa vadeli borçlar düşüldükten sonra kalan tutar.
Net İhraç Fiyatı
Menkul kıymetin ihraç fiyatından ihraç giderleri düşüldükten sonra şirkete kalan tutar.
Net Varlık Değeri
Fonun portföy değerine alacakları eklenip borçları düşüldükten sonra kalan toplam değer.
Nominal Değer
Bir menkul kıymetin üzerinde yazan değer. Piyasa değerinden farklı olabilir.
Nominal Faiz
Enflasyon etkisi arındırılmamış, ilan edilen faiz oranı.
O
Olağanüstü Çalışma Sermayesi
Grev, yangın, doğal afet gibi beklenmedik durumlara karşı bulundurulan ek çalışma sermayesi.
Olasılık Dağılımı
Olası sonuçların her birinin gerçekleşme olasılıklarını gösteren dağılım.
Olay Başı Limit ve Yıllık Toplam Limit
Olay başı limit tek bir hasarda ödenecek azami tutarı; yıllık toplam limit ise poliçe süresince ödenecek toplam azami tutarı gösterir.
Olay Esaslı ve Talep Esaslı Teminat
Sorumluluk sigortalarında, olay esaslı teminatta poliçe süresinde gerçekleşen olaylar; talep esaslı teminatta ise poliçe süresinde ileri sürülen talepler karşılanır.
Oran Analizi
Finansal tablo kalemlerinin birbirine oranlanarak şirketin likidite, kârlılık ve finansal yapısının değerlendirilmesi.
Otomatik Katılım (OKS)
Belirli şartları taşıyan çalışanların işverenleri aracılığıyla emeklilik planına otomatik olarak dahil edildiği sistem. Çalışan, cayma süresi içinde sistemden çıkabilir.
Ö
Ödeme Enstrümanı
Katkı payının ödenmesinde kullanılan araç: kredi kartı, havale, otomatik ödeme talimatı vb.
Ödeme Periyodu
Katkı payının ödenme sıklığı: aylık, üç aylık, altı aylık veya yıllık.
Özel Şartlar ve Klozlar
Genel şartlara aykırı olmamak kaydıyla, belirli bir poliçeye eklenen ve teminatı genişleten, daraltan veya açıklayan hükümler.
Özsermaye
Şirketin varlıklarından borçları düşüldükten sonra ortaklara kalan kısım.
P
Paranın Zaman Değeri
Bugün elde edilen bir liranın, faiz kazanma imkânı nedeniyle gelecekte elde edilecek bir liradan daha değerli olması ilkesi.
Para Piyasası
Bir yıla kadar vadeli fonların el değiştirdiği piyasa.
Pasif Üye
Emeklilik taahhüt planına göre kendisine maaş veya gelir bağlanmış üye ya da çalışan.
Paya Dönüştürülebilir Tahvil
Belirli koşullarda ihraççının paylarıyla değiştirilebilme hakkı tanıyan tahvil.
Piyasa Değeri/Defter Değeri (PD/DD)
Şirketin piyasa değerinin özsermayesine oranı.
Poliçe
Sigorta sözleşmesinin içeriğini gösteren ve sigortacının sigorta ettirene vermekle yükümlü olduğu belge. Sigortacı veya yetkili acente düzenlediyse 24 saat, diğer hâllerde 15 gün içinde teslim edilir.
Portföyün Nispi Getirisi
Fon getirisinin, karşılaştırma ölçütünün getirisine göre ne kadar yukarıda veya aşağıda kaldığını gösteren fark.
Portföy Değeri
Fondaki tüm varlıkların SPK düzenlemelerine göre değerlenmesiyle bulunan toplam değer.
Portföy Yönetim Şirketi
Sermaye Piyasası Kurulu'ndan yetki belgesi alarak fonları ve müşteri portföylerini profesyonel olarak yöneten anonim şirket.
Prim
Sigortacının riski üstlenmesine karşılık sigorta ettirenin ödediği bedel.
Proforma Finansal Tablo
Gelecek dönem için öngörülen finansal durumu gösteren tahmini tablo.
Programlı Geri Ödeme
Emekliliğe hak kazanan katılımcının birikimini sistemden ayrılmadan, kendi belirlediği tutar ve sürelerde taksitler hâlinde alması.
R
Rayiç Değer
Bir malın hasar tarihindeki piyasa satış değeri.
Reasürans
Sigortacının üstlendiği risklerin bir kısmını veya tamamını, prim karşılığında başka bir sigortacıya (reasüröre) devretmesi. 'Sigortacının sigortası' olarak da bilinir.
Reasürans Komisyonu
Reasürörün, risk devri karşılığında sedanın üretim ve yönetim giderlerine katkı olarak ödediği komisyon.
Reasürör
Sigorta şirketlerinden devralınan riskleri üstlenen reasürans şirketi.
Reel Faiz
Nominal faizden enflasyon etkisi arındırıldıktan sonra kalan, satın alma gücündeki gerçek artışı gösteren faiz.
Repo
Bir menkul kıymetin, belirli bir tarihte geri alınmak üzere satılması. Kısa vadeli borçlanma veya yatırım aracı olarak kullanılır.
Retrosesyon
Reasürörün devraldığı risklerin bir kısmını başka bir reasüröre devretmesi.
Risk
Gerçekleşecek sonucun beklenenden farklı olma olasılığı.
Riske Göre Düzeltilmiş İskonto Oranı
Projenin riskine göre artırılarak kullanılan iskonto oranı.
Risksiz Faiz Oranı
Temerrüt riski taşımadığı kabul edilen yatırımın getirisi. Genellikle devlet borçlanma araçlarının faizi esas alınır.
Risk (Vefat) Sigortası
Yalnızca sigortalının poliçe süresi içinde vefatı hâlinde bedel ödeyen, birikim içermeyen hayat sigortası.
Riziko
Sigortalının arzusu dışında gerçekleşebilecek ve zarar doğurabilecek olay. Rizikonun gerçekleşmesi, sigortacının ödeme yükümlülüğünü doğurur.
Rizikonun Ağırlaşması
Sözleşme kurulduktan sonra, riskin gerçekleşme ihtimalini veya etkisini artıran değişiklikler. Sigorta ettiren bunu sigortacıya bildirmekle yükümlüdür.
Rüçhan Hakkı
Mevcut ortakların, sermaye artırımında yeni payları öncelikli olarak satın alma hakkı.
S
Sabit Gider
Kısa vadede üretim hacminden bağımsız olarak aynı kalan gider.
Sağlık Sigortası
Sigortalının hastalık veya kaza nedeniyle yapacağı tedavi masraflarını poliçe limitleri dahilinde karşılayan sigorta.
Saklama Payı (Konservasyon)
Sigortacının reasüröre devretmeyip kendi üzerinde tuttuğu risk payı.
Saklayıcı
Fon portföyündeki varlıkları güvence altında tutan, SPK'nın uygun gördüğü kuruluş. Emeklilik fonlarında bu görevi Takasbank üstlenir.
Sedan
Üstlendiği riskin bir bölümünü reasüröre devreden sigorta şirketi.
Sermaye Bütçelemesi
Uzun vadeli yatırım projelerinin analiz edilip en uygun olanının seçilmesi süreci.
Sermaye Kısıtlaması
Yatırımlar için kullanılabilecek fonların sınırlı olması durumu.
Sermaye Maliyeti
Şirketin kullandığı kaynakların, yatırımcılara ve kredi verenlere ödenen bedel üzerinden hesaplanan maliyeti.
Sermaye Piyasası
Bir yıldan uzun vadeli fonların el değiştirdiği piyasa.
Sermaye Piyasası Kurulu (SPK)
Sermaye piyasalarını düzenleyen ve denetleyen, yatırımcıların hak ve yararlarını korumakla görevli bağımsız kamu kurumu.
Sermaye Yeterliliği
Sigorta ve emeklilik şirketlerinin özsermayesinin, taşıdıkları risklere karşı bulundurmaları gereken asgari sermayeyi karşılama durumu.
Sigorta
Benzer risklerle karşı karşıya olan kişilerin ödediği primlerin bir havuzda toplanarak, riski gerçekleşenlerin zararının bu havuzdan karşılandığı güvence sistemi.
Sigortacı
Prim karşılığında riski üstlenen ve rizikonun gerçekleşmesi hâlinde ödeme yapan sigorta şirketi.
Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK)
Sigortacılık ve bireysel emeklilik sektörünü düzenleyen ve denetleyen kamu kurumu. 2020'de faaliyete geçmiştir.
Sigortalanabilir Menfaat
Sigortalının, sigortalanan şeyin zarar görmesinden doğrudan ekonomik kayıp yaşayacak olması. Menfaat yoksa geçerli bir sigortadan söz edilemez.
Sigortalı
Sigortalanan menfaatin sahibi olan ve riskin gerçekleşmesi hâlinde zarara uğrayan kişi.
Sigorta Bedeli
Poliçede yazılı olan ve sigortacının ödeyeceği azami tutarı gösteren bedel.
Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM)
Sigorta sektörüne ait verilerin toplandığı, gözetim ve istatistik amacıyla işlendiği merkez. TRAMER bu merkeze bağlıdır.
Sigorta Değeri
Sigortalı menfaatin riziko anındaki gerçek ekonomik değeri.
Sigorta Eksperi
Hasarın nedenini, niteliğini ve miktarını tarafsız ve bağımsız biçimde tespit eden, branşına göre ruhsatlandırılmış uzman. Kaydı TOBB nezdindeki Sigorta Eksperleri Levhası'nda tutulur.
Sigorta Eksperleri İcra Komitesi
Sigorta eksperlerinin mesleki örgütlenmesini ve öz denetimini sağlayan, TOBB nezdindeki komite.
Sigorta Ettiren
Sigortacıyla sözleşmeyi yapan ve primi ödemekle yükümlü olan kişi. Sigortalıyla aynı kişi olabileceği gibi farklı da olabilir.
Sigorta Sözleşmesi
Sigortacının prim karşılığında, belirli bir riskin gerçekleşmesi hâlinde tazminat veya bedel ödemeyi üstlendiği sözleşme. Türk Ticaret Kanunu'nda düzenlenir.
Sigorta Tahkim Komisyonu
Sigortalı ile sigortacı arasındaki uyuşmazlıkların mahkemeye göre daha hızlı çözülmesi için Türkiye Sigorta Birliği bünyesinde kurulan sistem. Kural olarak önce sigorta şirketine başvurulması gerekir.
Simülasyon Yöntemi
Modeldeki değişkenlere çok sayıda olası değer verilerek projenin sonuç dağılımının elde edildiği risk analizi yöntemi.
Sorumluluk Sigortaları
Sigortalının üçüncü kişilere verdiği zararlardan doğan hukuki sorumluluğunu karşılayan sigortalar.
Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK)
Zorunlu sosyal sigorta ve genel sağlık sigortası sistemini yürüten kamu kurumu. SSK, Emekli Sandığı ve Bağ-Kur'un birleşmesiyle kurulmuştur.
Sosyal Güvenlik Sistemi
Hastalık, kaza, işsizlik, maluliyet, yaşlılık ve ölüm gibi gelir kaybı yaratan risklere karşı toplumun bireylerini koruyan düzenlemelerin bütünü.
Sovtaj
Hasar gören maldan geriye kalan ve ekonomik değeri bulunan kısım. Tazminattan düşülür ya da sigortacıya devredilir.
Spekülasyon
Fiyat, faiz veya kur değişimlerinden kısa vadede kazanç sağlamak amacıyla yapılan işlem.
Sponsor Kuruluş
İşveren grup emeklilik sözleşmesine göre çalışan adına katkı payı ödeyen tüzel kişi.
Standart Fon
Fon tercihi yapmayan katılımcının birikiminin yönlendirildiği, portföy sınırları mevzuatla belirlenen fon.
Standart Sapma
Getirilerin ortalama beklentiden ne kadar saptığını gösteren risk ölçüsü.
Stok Yönetimi
Stok maliyetlerini en aza indirirken üretimin ve satışın aksamamasını sağlayacak stok düzeyinin belirlenmesi.
Stopaj
Gelirin kaynağında, ödemeyi yapan tarafından kesilerek vergi dairesine yatırılan vergi. BES'te sistemden ayrılışta getiri üzerinden kesilir.
Stop Loss Reasürans
Bir portföyün yıllık hasar/prim oranı belirli bir seviyeyi aştığında, aşan kısmın reasürörce karşılandığı orantısız reasürans türü.
Sürekli Çalışma Sermayesi
Faaliyetlerin kesintisiz sürmesi için sürekli bulundurulması gereken asgari dönen varlık tutarı.
Sürekli İş Göremezlik
İş kazası veya meslek hastalığı sonrasında kişinin çalışma gücünün tamamını ya da bir kısmını kalıcı olarak kaybetmesi.
T
Tahvil
Şirketlerin veya devletin borçlanmak amacıyla ihraç ettiği, belirli vadede faiz ve anapara ödemesi vaat eden borçlanma aracı.
Takasbank
İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş. Sermaye piyasası işlemlerinin takasını yapar ve emeklilik fonlarının varlıklarını saklar.
Tamamlayıcı Eğitim Programı
Lisanslı bireysel emeklilik aracılarının bilgi ve becerilerini güncel tutmak için düzenlenen eğitimler.
Tamamlayıcı Sağlık Sigortası
SGK ile anlaşmalı özel sağlık kuruluşlarında, SGK'nın karşılamadığı fark ücretlerini karşılayan sağlık sigortası.
Tam Sigorta
Sigorta bedelinin sigorta değerine eşit olduğu durum.
Tam Ziya (Pert)
Sigortalı malın tamamen yok olması ya da onarım maliyetinin malın değerine yaklaşması nedeniyle onarımının ekonomik olmaması.
Tanıtım Kartı
Lisanslı aracının belirli bir emeklilik şirketi adına aracılık yapma yetkisini gösteren belge.
Tarım Sigortası (TARSİM)
Bitkisel ürün, hayvan, sera ve su ürünlerinin doğal afetler ve hastalıklara karşı, devlet prim desteğiyle güvence altına alındığı sigorta. Tarım Sigortaları Havuzu (TARSİM) tarafından yürütülür.
Tazminat İlkesi
Mal ve sorumluluk sigortalarında sigortalının zarardan kazançlı çıkmaması; tazminatın gerçek zararla sınırlı olması ilkesi.
Teklifin Reddi
İmzalanan teklifin, sözleşme yürürlüğe girmeden önce emeklilik şirketince kabul edilmemesi.
Teklif Formu
Emeklilik planı, fonlar, kesintiler ve katkı payı bilgilerini içeren; katılımcı ve aracı tarafından imzalanan form.
Teknik Ömür
Bir varlığın fiziksel olarak kullanılabileceği süre.
Teknik Personel
Sigorta şirketlerinde ve acentelerde sigortacılık işlemlerini yürüten; mevzuatta öngörülen eğitim ve sınav şartlarını sağlamış çalışan.
Tekâfül
Katılım sigortacılığında, katılımcıların karşılıklı yardımlaşma ve dayanışma esasına göre oluşturdukları risk paylaşım sistemi.
Temettü Verimi
Hisse başına kâr payının hisse fiyatına oranı.
Temettü (Kâr Payı)
Şirketin dağıtılabilir kârından ortaklara nakit veya bedelsiz pay olarak ödenen kısım.
Teminat
Poliçe kapsamında güvence altına alınan riskler ve bu risklere ilişkin ödeme yükümlülüğü.
Teminat Dışı Hâller (İstisnalar)
Poliçede açıkça belirtilen ve gerçekleşmesi hâlinde tazminat ödenmeyen durumlar.
Teminat Mektubu
Bankanın, müşterisinin bir yükümlülüğü yerine getirmemesi hâlinde belirli bir tutarı ödemeyi taahhüt ettiği belge.
Tenzili Muafiyet
Hasar tutarından her durumda düşülen muafiyet. Hasar muafiyeti aşsa bile muafiyet tutarı sigortalıda kalır.
Tenzilsiz Muafiyet
Hasar belirli bir tutarın altında kalırsa ödeme yapılmayan, bu tutarı aşarsa hasarın tamamının ödendiği muafiyet türü.
Ters Repo
Bir menkul kıymetin, belirli bir tarihte geri satılmak üzere alınması. Reponun karşı tarafıdır; ters repo yapan taraf fon sağlar.
Toplu Para
Emekliliğe hak kazanan katılımcının birikiminin tamamını veya bir kısmını tek seferde alması.
TRAMER
Trafik sigortalarına ilişkin poliçe ve hasar kayıtlarının tutulduğu, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi'ne bağlı bilgi merkezi.
Trend Analizi
Finansal tablo kalemlerinin uzun bir dönemdeki eğilimlerinin incelenmesi.
Türkiye Sigorta Birliği (TSB)
Türkiye'de faaliyet gösteren sigorta, reasürans ve emeklilik şirketlerinin üye olduğu kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşu.
Ü
Üçüncü Şahıs Mali Sorumluluk Sigortası
Sigortalının faaliyetleri sırasında üçüncü kişilere verdiği bedeni ve maddi zararlardan doğan hukuki sorumluluğunu karşılayan sigorta.
V
Varyans
Getirilerin beklenen getiriden sapmalarının karelerinin ağırlıklı ortalaması. Standart sapmanın karesidir.
Vekâlet Modeli
Katılım sigortacılığında şirketin, katılımcılar adına fonu yönettiği ve bunun karşılığında önceden belirlenmiş bir vekâlet ücreti aldığı işletim modeli.
Y
Yakın Sebep İlkesi
Zararın, birden çok neden içinde onu doğuran en etkili ve doğrudan nedene göre değerlendirilmesi. Teminatın uygulanıp uygulanmayacağı bu nedene bakılarak belirlenir.
Yangın Sigortası
Bina, makine, emtia ve demirbaşları yangın, yıldırım ve infilak ile bunların doğrudan sonucu olan duman, buhar ve sıcaklık zararlarına karşı güvence altına alan sigorta.
Yanlış Sigorta Uygulamaları
Müşterinin ihtiyacına uygun olmayan ürün satışı, eksik bilgilendirme veya rıza dışı poliçe düzenlenmesi gibi, sigortalı aleyhine sonuç doğuran uygulamalar.
Yatırıma Yönlenen Tutar
Katkı paylarından kesintiler düşüldükten sonra fonlara yatırılan tutar.
Yatırım Analizi
Mevcut veya potansiyel yatırımcıların şirketin uzun vadeli kârlılığını ve değerini incelemek için yaptığı analiz.
Yatırım Fonu
Yatırımcılardan toplanan paralarla, profesyonel yönetim altında oluşturulan ve riskin dağıtılması esasına göre işletilen portföy.
Yatırım Projelerinde Enflasyon Riski
Enflasyonun projenin nakit akışlarını ve gerçek getirisini bozma riski.
Yatırım Projesi
Bir yatırımın yıllara göre beklenen nakit giriş ve çıkışlarını gösteren plan.
Yeni Değer
Hasar gören malın aynı nitelikte yenisiyle değiştirilmesinin hasar tarihindeki maliyeti. Yıpranma payı düşülmez.
Yıllık Gelir Sigortası Sözleşmesi
Ödenen primler karşılığında sigortalıya ömür boyu veya belirli süreyle düzenli gelir ödenmesini taahhüt eden sözleşme.
Yönetim Analizi
Yöneticilerin karar ve kontrol süreçlerine dayanak olmak üzere yaptığı analiz.
Yönetim Gideri Kesintisi
Emeklilik şirketinin giderlerini karşılamak için, sözleşmede belirtilmek ve mevzuattaki sınırlara uyulmak kaydıyla katkı payından veya birikimden yapılan kesinti.
Yürürlük Tarihi
İlk katkı payının emeklilik şirketinin hesabına geçtiği ve sözleşmenin başladığı tarih.
Yüzde Yöntemiyle Analiz (Dikey Analiz)
Finansal tablo kalemlerinin ilgili toplam içindeki yüzdesel paylarına göre incelenmesi.
Z
Zamanaşımı (Sigortada)
Sigorta sözleşmesinden doğan alacaklar, muaccel olmalarından itibaren iki yılda; her durumda rizikonun gerçekleşmesinden itibaren altı yılda zamanaşımına uğrar.
Zararı Azaltma Yükümlülüğü
Riziko gerçekleştiğinde sigortalının zararın büyümesini önlemek için makul önlemleri alma yükümlülüğü. Bu önlemlerin masrafları, sonuç vermese bile sigortacıca karşılanır.
Zeyilname
Yürürlükteki poliçede teminat, bedel, adres veya taraflar gibi bilgilerde yapılan değişikliği gösteren ek belge.
Zorunlu Deprem Sigortası (ZDS)
Tapuya kayıtlı meskenleri deprem ve depremin yol açtığı yangın, infilak, tsunami ve yer kaymasına karşı, Doğal Afet Sigortaları Kurumu (DASK) güvencesiyle sigortalayan zorunlu sigorta. Eşyaları kapsamaz.
Zorunlu Sigortalar
Kanunla yaptırılması zorunlu tutulan sigortalar. Örneğin Zorunlu Trafik Sigortası ve Zorunlu Deprem Sigortası.
Zorunlu Trafik Sigortası
Motorlu araç işletenlerin, aracın işletilmesiyle üçüncü kişilere verdikleri bedeni ve maddi zararlardan doğan hukuki sorumluluklarını karşılayan zorunlu sigorta.
Tanımlar bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki ya da yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Mevzuata bağlı oran ve süreler değişebilir; işlem yapmadan önce güncel mevzuatı ve kurumunuzu esas alınız.
Bu kavramları ekibinizle sahada konuşalım.
BES, SPL, SEGEM ve vergi eğitimlerimizi kurumunuzun ihtiyacına göre uyarlıyoruz.
Bizimle iletişime geçin